“We hebben elkaar bikkelhard nodig”

Voor 2026 is er opnieuw budget vrijgemaakt voor de Wijken- en Dorpendealregeling. Waarom zijn de deals zo belangrijk voor de provincie?

Gedeputeerde Vreugdenhil: “Vanuit de overheid kun je veel leveren, maar heel veel ook niet. Met de Wijken- en Dorpendeals kunnen inwoners echt zelf de regie pakken en doen wat nodig is. Die kracht van de samenleving hebben we hard nodig en dat willen we dan ook actief ondersteunen.”

De provincie is meer dan een pin- automaat, horen wij wel eens. Wat zien jullie als de belangrijkste rol van de provincie bij de Wijken- en Dorpendeals?

Tim Smit: “Ik zie de rol van de provincie aanzienlijk breder dan dat. We hebben vooral in het begin een verbindende en adviserende rol. Je ziet daarvan de meerwaarde. In Gaanderen bijvoorbeeld, heeft het enorm lang geduurd voor de deal rond was. Maar uiteindelijk hadden we wél alle mensen bij elkaar. Er is een sterk overlegorgaan ontstaan waar de deal nu op voortborduurt.”

Gedeputeerde Vreugdenhil: “Ik zie dat leefbaarheid zich ook uitbreidt naar andere onderdelen van de provincie. Ik overdrijf als ik zou zeggen dat leefbaarheid vroeger pas aan bod kwam als de plannen rond waren. Nu verschuift dat naar het begin van het beleidsproces en betrekken we inwoners al bij het maken van de plannen. Leefbaarheid heeft een vaste plek in onze organisatie heeft gekregen.”

Een deal vraagt om co-creatie en samenwerking tussen heel verschillend georganiseerde partijen, zoals inwoners en gemeente. Lukt dat?

Tim Smit: “Ik merk bij gemeenten dat ambtenaren op het gebied van leefbaarheid heel erg openstaan voor het samenwerken met de inwoners. Maar bij cofinanciering komt het geld soms uit verschillende potjes en zijn meerdere ambtenaren betrokken. Dat vinden ze wel spannend. Maar we zien veel voorbeelden waar het goed gaat.”

Gedeputeerde Vreugdenhil: “De verschillende partners zorgen er ook voor dat een deal duurzaam is. Een deal sluiten is één, maar er op de langere termijn nog steeds iets van terugzien is een kunst. Dat is ook de reden waarom er veel wordt geïnvesteerd in de deals. Gemeenten, woningcorporaties en sportverenigingen kunnen daar écht wat in betekenen. Als ik naar de langere termijn kijk zie ik overal het enthousiasme en eigenaarschap terug. Mensen zien het echt als hun project en stoppen er hun ziel en zaligheid in. Dat krijg je als overheid niet voor elkaar door dingen op te leggen of zelf te bedenken. Je moet mensen de ruimte geven om hun eigen droom werkelijkheid te maken. Dan gaan ze vliegen en gebeuren er hele mooie dingen.”

Volgens onderzoek naar Zorgzame buurten verdient een financiële investering zich ruimschoots terug. Geldt dat ook voor Wijken- en Dorpendeals?

Tim Smit: “We zijn met de HAN aan het onderzoeken wat de Wijken- en Dorpendeals opleveren. We berekenen dat niet naar harde euro’s, maar onderzoeken vooral: wat levert het op voor leefbaarheid en ontmoeting? Het gaat om de maatschappelijke waarde. We hopen de eerste resultaten voor de zomer te kunnen delen.

Een paar weken geleden was ik bij de opening van de multifunctionele accommodatie in Bronckhorst, waar een omnivereniging gerealiseerd is. Verschillende sporten binnen een vereniging dus. Mensen waren trots op hun deal en vertelden dat ze nú al met zoveel anderen in contact komen. Nu kletsen volleyballers met tennissers. Dan zie je wat een ontmoetingsplek kan betekenen voor een dorp. Ik ben ontzettend trots dat we daaraan kunnen bijdragen.”

Stijgende zorgkosten, zorgzame buurten: wat kunnen Wijken- en Dorpendeals betekenen in het organiseren van zorg?

Gedeputeerde Vreugdenhil: “Eén ding is klip en klaar: in de toekomst zullen we elkaar meer dan ooit nodig hebben. Want als we op hetzelfde zorgniveau verder willen gaan, moet in 2040 één op de drie mensen in de zorg werken. We hebben elkaar bikkelhard nodig. De plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, vormen de vitale infrastructuur voor de toekomst.”

Hoe zit het met de meer kwetsbare wijken, waar mensen misschienwel wat anders aan hun hoofd hebben om met een dorpendeal bezig te gaan? Bereikt het hen ook of is het een feestje voor hoogopgeleiden die de weg weten?

Gedeputeerde Vreugdenhil: “We hebben heel nadrukkelijk de Dorpendeal verbreed naar Wijken- en Dorpendeals. Ook hebben we de formulering aangepast: een deal moet gedragen worden door inwoners. We hebben bewust opgenomen dat externen een handje mee kunnen helpen, waar mensen het niet uit zichzelf voor elkaar krijgen. Ik zie dat er ook in wijken waar veel sociale vraagstukken bij elkaar komen Wijkendeals worden gesloten. Dus dat helpt om de regeling toegankelijk te maken voor iedereen in Gedlerland.”

Tim Smit: “Neem de wijk Stenfert in Dieren. We gaven hier ooit subsidie via de regeling voor kwetsbare wijken. Nu hebben ze een Dorpendeal. Er zijn misschien iets minder mensen betrokken dan in andere wijken in dorpen, maar er waren wel vijf mensen die heel graag de deal wilden ondertekenen. En die paar mensen zijn, met hun enthousiasme en energie, een vliegwiel om anderen in de wijk te bereiken.”