Inspiratie oogsten bij Voeding voor de gemeenschap
Op 1 maart 2025 kwamen tijdens de Inspiratiedag Voeding voor de gemeenschap Gelderse voedselinitiatieven samen om kennis te delen en elkaar te inspireren. De Leefbaarheidsalliantie Gelderland organiseerde deze dag. Want de kracht van collectieve voedselinitatieven zit niet alleen in de grond, maar juist ook in de gemeenschap eromheen.
Steeds meer Gelderlanders verbouwen in een collectief voedsel voor de lokale gemeenschap. Denk aan buurttuinen, voedselbossen of stadslandbouwinitiatieven. Naast de productie van gezond en lokaal voedsel, biodiversiteit en klimaatadaptie, hebben voedselinitiatieven ook met sociale en organisatorische vraagstukken te maken. Denk aan de verbinding met de buurt, financiën en contact met de gemeente. “Hierbij begeleiden we veel initiatieven één-op-één,” vertelt Leefbaarheidsalliantie-adviseur Nienke van Ochten. “Maar initiatieven kunnen juist onderling heel veel van elkaar leren. Als we ze met elkaar in verbinding brengen, kan er iets heel moois ontstaan. Daarom organiseerden we de Inspiratiedag Voeding voor de gemeenschap.”
Een toepasselijke locatie
Bij de Stadsboerin in Doetinchem kwamen tachtig initiatiefnemers van buurttuinen, collectieve boomgaarden en vele andere Gelderse voedselinitiatieven samen. In acht verschillende workshops was aandacht voor vragen als: hoe behoud je vrijwilligers? Hoe betrek je maatschappelijke organisaties? Hoe werf je fondsen? Hoe zorg je dat ook mensen met weinig geld mee kunnen delen van de oogst? Ook konden deelnemers een rondleiding krijgen bij de Stadsboerin en genieten van een lunch met lokale ingrediënten.
Dit was de ervaring van: Stichting levende grond
Wieger Janse, voorzitter van Stichting Levende Grond uit Gorssel, was één van de deelnemers aan de inspiratiedag. Wieger vertelt: “Bijna tien jaar geleden zijn we Tuinderij de Veldhof gestart. De Tuinderij levert wekelijks verse, lokaal verbouwde groenten aan haar abonnementhouders. Op basis van permacultuur werkt de tuinderij samen met de natuur en haar gemeenschap. Abonnementhouders oogsten zelf hun groenten en delen zowel de opbrengst als de risico’s van de teelt. Inmiddels heeft de tuin zich ontwikkeld tot een fase waarin de biodiversiteit zich heeft hersteld en opbrengsten ruim voldoende zijn voor de abonnementhouders. “We hebben de grond twee jaar geleden met een lening gekocht en staan nu op het punt dat we die moeten aflossen. Daarom zijn we een crowdfunding gestart."
Omdat de inspiratiedag speciaal gericht was op initiatieven zoals Levende grond, had Wieger zich direct aangemeld. Wieger: “We wilden leren van anderen, onder andere hoe je een goede crowdfunding opstart en fondsen werft.”
We dachten dat we nog aan het pionieren waren, maar we bleken al best ver
Een opvallende les was dat Wieger dacht dat Levende Grond nog erg aan het pionieren was, maar tot de ontdekking kwam dat ze al best ver waren. “Maar we spraken ook initiatieven die het financieel beter op orde hebben. Wij hebben eerst veel zelf gedaan en gefinancierd en zijn later op zoek naar fondsen gegaan. We hebben geleerd dat als je fondsen wilt werven, je dat voor het opstarten van een nieuw project moet doen”, vertelt Wieger.
Naast de praktische lessen, vond Wieger het vooral waardevol andere initiatieven te ontmoeten: “De workshops zetten je aan het denken. Ook zorgde het steeds opnieuw vertellen van ons verhaal ervoor dat ik zelf ook enthousiast werd.”
Dit was de ervaring van: Samen naar een toekomstbestendig Rozendaal
Ook Sabine Gobardhan uit Rozendaal was bij de inspiratiedag. Sabine: “In Rozendaal zijn we met een groepje inwoners bezig met een plan om de sociale samenhang te versterken op basis van vier katalysatoren: samen redzaam, biodiversiteit, participeren in energietransitie en de biologische dorpsakker. Ons toekomstperspectief is een gezonde en veerkrachtige sociale gemeenschap in een duurzame toekomst. Bij samen redzaam willen we bijvoorbeeld voor mensen met beginnende dementie door het hele dorp sensorische wandelpaden aanleggen om hun breinen zo gezond mogelijk te houden. Alles draait om het versterken van de verbinding met elkaar en de natuur door de levensfases heen, in cocreatie met de gemeente.”
Ik heb verschrikkelijk leuke gesprekken gehad, die me echt aan het denken zetten
Sabine zag dat er veel informatie te halen was en meldde zich aan: “We waren met z’n drieën en hebben ons bewust opgesplitst om kennis te delen.” Zelf deed Sabine mee aan de workshops over organisatiemodellen en het contact met overheden. “Wat me is bijgebleven, is dat de kaders en structuren van je organisatie moeten kloppen. De regeneratieve boerderij Erve Kiekebos was bijvoorbeeld dusdanig als coöperatie opgezet, dat er een gezond en duurzaam eigenaarschap is van de boeren en inwoners als mede-eigenaar. De boeren kiezen er ook voor om structureel te werken met een klankbordgroep van inwoners. Want in een klankbordgroep zitten de ogen en oren van de buurt, waardoor je kunt zorgen dat je initiatief op een gezonde manier landt in de gemeenschap.”
Al met al kijkt Sabine terug op een waardevolle dag. “De locatie was huiselijk en paste bij het thema. En het eten was verrukkelijk! Ik heb verschrikkelijk leuke gesprekken gehad, die me echt aan het denken zetten. Dat zoveel mensen met eenzelfde stip aan de horizon bij elkaar komen, is hoopgevend. Je realiseert je dan: het kan!”
Dat zoveel mensen met dezelfde stip aan de horizon samenkomen, is hoopgevend
Smaakt naar meer
“Dit smaakt naar meer”, gaven deelnemers unaniem aan. Adviseurs van de Leefbaarheidsalliantie onderzoeken nu in welke vorm een vervolgbijeenkomst georganiseerd kan worden en hoe een Gelders netwerk voor collectieve voedselinitiatieven vorm kan krijgen.