Van muziekfestival tot historische wijkpodcast
Hoeveel mensen ook met elkaar gemeen hebben, ze zijn allemaal anders. En zo heeft ook iedere Wijken- of Dorpendeal iets gemeen én verschillen ze allemaal van elkaar. Elke deal gaat om ontmoeting en sociale verbinding. Maar de route om daar te komen loopt steeds anders. Ook sport, cultuur en educatie dragen bij aan sociale verbondenheid. We leren er meer over van experts op deze thema’s.
Twee keer per jaar komen alle dorpen- en wijkendealadviseurs van de Leefbaarheidsalliantie en Provincie Gelderland samen om kennis en ervaringen uit te wisselen. Voor de kennisbijeenkomst van 27 november waren adviseurs van verschillende provinciale organisaties uitgenodigd. Zij vertelden hoe cultuur, sport, groen, educatie en erfgoed kunnen bijdragen aan de sociale verbondenheid in een dorp of wijk.
Cultuur verdiept
“Maken en genieten van cultuur is van grote waarde en betekenisvol voor de kwaliteit van leven,” vertelt Rose Figdor van Cultuur Oost. “De combinatie van sociale én artistieke kwaliteit zorgt voor veranderkracht.” Een weetje: de kwaliteit van ontmoeting is groter als een ‘echte kunstenaar’ betrokken is bij sociaal-artistieke activiteiten.
Een praktijkvoorbeeld. Wietske Lankester van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) was betrokken bij het festival Lochem Ontmoet. “Een inwoner wilde ontmoetingen organiseren tussen culturen. Niet alleen culturen van landen, maar ook van jongeren en ouderen en stad en platteland. Ze wist meer inwoners en de gemeente enthousiast te maken en zo groeide een idee uit tot een festival.”
“We kozen heel bewust om niet alleen op het sociale te focussen, maar ook het artistieke. Zo was samen muziek maken bijvoorbeeld een manier waarop jongeren uit een azc andere dorpsbewoners ontmoetten. Zonder muziek was die betekenis er niet geweest.”
Door samen muziek te maken, ontmoetten jongeren uit het azc en dorpsbewoners elkaar.
De kracht van sport
“Sport en bewegen is niet alleen leuk en gezond, maar leidt ook tot sociale verbondenheid”, vertelt Jordi Maassen van den Brink van de Gelderse Sportfederatie (GSF). “Samen iets dóen zorgt voor ontmoeting en verbinding, vooral ook tussen culturen.”
De GSF zet zich in voor sport en bewegen in de provincie Gelderland. Jordi’s collega Freek Gesthuizen licht toe: “We hebben contact met zoveel mensen en organisaties. Buursportcoaches, scholen, verenigingsadviseurs van gemeenten, lokale sportondernemers zoals sportscholen, met gemeenten over lokale sportakkoorden en met provincies over provinciale sportakkoorden. Dat brede netwerk kun je bij een dorpendeal goed gebruiken”.
Groen verbindt
Er zijn heel veel Gelderse initiatieven waar de sociale verbinding groen van kleur is: natuureducatie, landschap en voedsel.
Dani Korai van IVN Natuureducatie weet alles over de gezonde buurtaanpak: het samen vergroenen van de buurt door inwoners. Arjan Vriend van Stichting Landschapsbeheer Gelderland geeft met de Klompenpaden een mooi voorbeeld hoe dorpsbewoners en landeigenaren de handen ineenslaan om wandelaars het mooiste van de streek te laten ontdekken. Bij Nienke Aangenendt van Natuur en Milieu Gelderland gaat het om gezonde voeding en hoe mensen via voedselcoöperaties samen lokale producten op tafel krijgen.
Educatie
“Een bibliotheek is inmiddels meer dan alleen een huis met boeken”, vertelt Paul Hulman van Rijnbrink, de serviceorganisatie voor bibliotheken. “Bibliotheken hebben een huiskamerfunctie en geven cursussen over (digitale) basisvaardigheden. Met al hun contacten in het sociaal domein zijn ze uit op samenwerken en de maatschappij ontmoeten.”
Collega Jelle van de Graaf geeft als voorbeeld de Huiskamer van Heteren - niet geheel toevallig ook betrokken bij een Dorpendeal. “Het is een dorpshuiskamer waar mensen een kop koffie komen drinken. En het is ook een bibliotheek.”
Erfgoed
“Wat is erfgoed?”, vraagt Else Gootjes van Erfgoed Gelderland aan de zaal. “Dat is een kasteel, maar ook archeologie of juist de verhalen van mensen uit de buurt. Erfgoed is niet alleen van steen en komt niet uit het stenen tijdperk. Het kan ook een gevoel van nu zijn, zoals de Oranjekoorts tijdens grote sporttoernooien. Of denk aan een welzijnscentrum voor de Molukse gemeenschap dat pas in de jaren ’90 is opgericht.”
Erfgoed is niet alleen van steen, het gaat ook om verhalen of een gedeeld gevoel.
Else: “Een mooi voorbeeld is oral history, de gesproken verhalen uit de buurt, waar bewoners een wijkpodcast mee maken. Ander voorbeeld: in Tiel werkten inwoners mee aan archeologisch onderzoek dat gedaan werd voordat er nieuwbouw kwam. Ook op die manier kan erfgoed verbinden.”
De deur staat open
Al deze mooie voorbeelden inspireren de medewerkers van de Leefbaarheidsalliantie om nog meer vanuit verschillende invalshoeken te kijken. Integraal dus. Die brede blik is een belangrijk uitgangspunt van een Wijken- of Dorpendeal. Ander winstpunt: we weten de collega-adviseurs van andere provinciale organisaties makkelijker te vinden nu we weten welke deuren openstaan om kennis te delen en samen te werken.
Goed om te weten: inwonersinitiatieven kunnen Erfgoed Gelderland benaderen voor een gratis adviesgesprek over het betrekken van erfgoed.